Yeşil yapılar, çevre dostu, sürdürülebilir ve enerji verimli tasarım, inşaat ve işletme ilkelerine dayanan binalardır. Bu yapılar, doğal kaynakları korumayı, enerji tüketimini ve karbon ayak izini azaltmayı, sağlıklı ve konforlu yaşam alanları oluşturmayı hedefler.

Yeşil Yapı Konsepti Nedir?

İnsan nüfusunun ve yaşam standartlarının artmasıyla birlikte enerjiye duyulan ihtiyaç da artış göstermiştir. Pek çok sektörün enerji ihtiyacını karşılamak için kullanılan kömür, petrol vb. konvansiyonel enerji kaynaklarının tükenmeye yüz tutması, yüzümüzü yenilenebilir enerji kaynaklarına çevirmemize neden olmuştur. Ayrıca konvansiyonel enerjinin, üretimi esnasında CO2 ve SO2 gibi sera gazlarını havaya salması, iklim değişikliği ve ekolojik dengenin bozulması gibi sorunlara yol açarak temiz enerjiye geçiş sürecini hızlandırmıştır.

Bu sürece en hızlı şekilde adapte olması beklenen yapı sektörünün de son dönemlerde inşa edilen çevreci ve doğayla uyumlu yapılar ile sürdürülebilir enerjiyi destekleyen tarafta yerini aldığı görülmekte. Diğer pek çok sektörün yürüttüğü çevreye duyarlı sürecin yanında yapı sektörünün de bu alana dair izlediği yollar takdire şayan. Bu kapsamda 'Yeşil Yapı Konsepti' şeklinde tanımlanan yapılar geliştiriliyor. Yeşil yapılar inşa edilirken kullanılacak malzemeler, belirli bazı standartlara uygun olarak kullanılmakta ve bu doğrultuda da sertifikalandırılmaktalar. Böylece hem yapılar daha sürdürülebilir, ekolojik ve konforlu şekilde inşa edilmekte hem de sektör içinde bu yapıların kıymeti artmakta.

Yeşil Yapılar Özellikleri Nelerdir?

Bir yapının 'Yeşil Yapılar' ünvanını alabilmesi için BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) Sertifikası verilirken; yapının inşa edileceği yer, tasarımı ve inovasyonu, inşasında kullanılacak malzemelerin özellikleri ve yapım tekniği gibi noktalara mutlaka dikkat edilir. 

Bir yapının yeşil olmasının sağladığı faydalar arasında ise;

    Kentsel yaşama değer katmak
    Kendi değerini artırmak
    Doğa ve çevre tahribatını en aza indirmek
    Hem temiz hem de alternatif teknolojileri kullanarak bunların geliştirilmesine ortam sağlamak
    Ortaya çıkan atık malzemeleri değerlendirmek
    Yeşil çatı uygulaması ile yağmur sularını arındırmak
    Yağmur suyu kullanımı sayesinde kanalizasyon sisteminin yükünü azaltmak
    Güneş enerjisi kullanmak
    Gün ışığından yararlanmak
    Sera etkisini azaltmak
    Enerji tasarrufu sağlamak
    Oksijen üretmek

gibi pek çok değeri içinde barındırmaktadır. 

Yeşil yapılar ilk yapım maliyeti, standart yapılara göre %5 ile %10 daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Ancak yine yeşil yapılar, %50 ile %70 arasında enerji tasarrufu da sağlayarak bu fiyat artışının çok daha üstünde bir kâr sağlar. Uzun vadede ise maliyetleri standart yapılara nazaran çok daha düşüktür. 

Standart yapılar ve yeşil yapılar arasında, kullanılan enerjilerin türü ve miktarı açısından ciddi farklar vardır. Şekil-1'de görüldüğü üzere; geleneksel yapılarda; ısıtma, soğutma, aydınlatma ve elektrikli ev aletlerinin kullanımı vb. nedenlerle harcanan genel enerjinin %85'lik kısmı petrol, kömür ve doğalgaz gibi fosil yakıt kaynaklarından sağlanırken, yalnızca %4'lük kısmı hidroelektrik, güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde ediliyor.

Yeşil yapılar hususuna gelindiğinde ise durum tam tersine dönüyor. Şekil-2'de görüldüğü gibi; yapı içi enerji kullanımının %75'lik kısmı rüzgâr ve güneş gibi sürdürülebilir enerji kaynaklarından elde edilirken, yalnızca %25'lik kısmı konvansiyonel enerji kaynaklarından elde edilmektedir. Bunun henüz gelişmekte olan bir sektör için oldukça iyi bir oran olduğu söylenebilir.

Yeşil Yapı Konseptinin Amacı Nedir?

Yeşil yapılar konsepti ilk çıktığı zamanlardan bugüne dek; yapımında çalışanların verimliliğini artırması, su ve enerji gibi kaynakları israf etmeden kullanması, muhtemel olumsuz çevresel etkileri engellemesi ya da en aza indirmesi, tamamlandıktan sonraki aşamada ise hem içinde hem de dışında yaşayan canlıların sağlığını koruması ile öne çıkmıştır. Yeşil yapılar ile temelde amaçlanan; inşası esnasında doğaya zarar vermeyen ve tamamlandıktan sonra da kendi kendine yetebilen, yaşayan yapı sistemleri oluşturmaktır. Yaşam için üretime, üretim için ise enerjiye ihtiyaç duyuluyor. Yeşil yapılar, enerjiye ve üretime hem verdikleri hem de kattıkları değer ile gelecekte de parlak bir yol izlemeye devam edecek gibi görünüyor.